Phơi nhiễm amiăng
Phơi nhiễm amiăng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của quý vị như thế nào?
Phơi nhiễm amiăng có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng ở phổi, đôi khi hàng chục năm sau khi tiếp xúc với sợi amiăng. Trong nhiều năm, amiăng được dùng trong vật liệu cách nhiệt, vật liệu xây dựng và các sản phẩm khác, và những người lao động như thợ ống nước, thợ điện và thợ xây có thể đã hít phải các sợi mịn của nó. Bài viết này giải thích các vấn đề sức khỏe mà amiăng có thể gây ra, các triệu chứng cần theo dõi và các xét nghiệm dùng để kiểm tra phổi của quý vị.
Người ta bị phơi nhiễm amiăng như thế nào?
— Khi mọi người bị phơi nhiễm amiăng, thường là do tính chất công việc của họ. Amiăng từng được dùng trong nhiều loại vật liệu xây dựng. Những người từng làm việc với các vật liệu này trong quá khứ có thể đã bị phơi nhiễm. Bao gồm thợ ống nước, thợ lắp đặt đường ống, thợ điện, thợ cách nhiệt, công nhân xây dựng, thợ lợp mái, thợ hàn và nhiều loại công nhân khác. Ngoài ra, dù amiăng không còn được dùng trong xây dựng nữa, công nhân phá dỡ vẫn có thể bị phơi nhiễm khi phá dỡ các tòa nhà cũ.
Mọi người cũng có thể bị phơi nhiễm amiăng qua quần áo lao động của người sống cùng. Điều này có thể xảy ra khi người làm việc với amiăng mang quần áo lao động về nhà. Ngoài ra, mọi người cũng phơi nhiễm với amiăng ở mức thấp trong tự nhiên.
Phơi nhiễm amiăng gây ra những vấn đề sức khỏe gì?
— Sợi amiăng rất nhỏ. Khi những sợi này phát tán trong không khí, người ta có thể hít chúng vào phổi, nơi chúng bị mắc kẹt lại. Các sợi amiăng mắc kẹt có thể gây ra các vấn đề như:
- Bệnh bụi phổi amiăng – Đây là tình trạng sẹo phổi, gây khó thở.
- Ung thư – Bao gồm ung thư phổi và “u trung biểu mô,” một loại ung thư hiếm gặp xảy ra ở lớp màng bao quanh phổi hoặc trong bụng.
- Các vấn đề màng phổi – Đây là các vấn đề ở lớp mô mỏng bao quanh phổi (gọi là “màng phổi”). Amiăng có thể gây tích tụ dịch trong khoang màng phổi hoặc gây sẹo màng phổi. Sẹo ở màng phổi thường không gây triệu chứng.
Thường phải phơi nhiễm amiăng ở mức cao hoặc trong thời gian dài thì amiăng mới gây bệnh. Nhiều người bị phơi nhiễm amiăng không bao giờ bị bệnh vì nó, đặc biệt là nếu họ không hút thuốc.
Các triệu chứng của phơi nhiễm amiăng là gì?
— Nhiều người không có triệu chứng gì trong 15 đến 30 năm hoặc lâu hơn sau khi phơi nhiễm amiăng.
Triệu chứng đầu tiên thường là khó thở, còn được gọi là “hụt hơi” hay “dyspnoea.” Ban đầu, khó thở chỉ xảy ra khi quý vị vận động và hết khi quý vị nghỉ ngơi. Nhưng theo thời gian, nó kéo dài hơn và quý vị thấy khó thở ngay cả khi đang nghỉ ngơi.
Các triệu chứng khác có thể bao gồm đau ngực, ho và ho ra máu.
Tôi có nên đi khám bác sĩ hoặc điều dưỡng không?
— Có. Nếu quý vị bị khó thở, quý vị nên đi khám bác sĩ hoặc điều dưỡng. Hãy cho họ biết nếu quý vị từng làm công việc có thể đã khiến quý vị phơi nhiễm amiăng. Nếu quý vị bị khó thở nặng kèm đau ngực hoặc buồn nôn, hoặc nếu quý vị ho ra máu, quý vị cần đến bệnh viện. Có những triệu chứng đó có thể có nghĩa là tình trạng của quý vị nghiêm trọng.
Tôi có cần làm xét nghiệm không?
— Có. Trước tiên, bác sĩ hoặc điều dưỡng sẽ hỏi quý vị nhiều câu hỏi, đặc biệt là về những loại công việc quý vị đã làm. Điều quan trọng là xác định quý vị đã tiếp xúc với amiăng trong bao lâu và mức độ phơi nhiễm ra sao. Bác sĩ cũng sẽ chỉ định các xét nghiệm để tìm hiểu quý vị có thể mắc những vấn đề sức khỏe nào do amiăng. Các xét nghiệm này có thể bao gồm:
- Chụp X-quang ngực – Phim X-quang ngực có thể cho thấy phổi có nở ra hoàn toàn hay không, hoặc có sẹo hay khối bất thường trên phổi hay không. Nó cũng có thể cho thấy có dịch hoặc vôi hóa giữa phổi và lồng ngực hay không.
- Chụp CT – Chụp CT giống như chụp X-quang nhưng cho hình ảnh chi tiết hơn.
- Xét nghiệm chức năng hô hấp – Các xét nghiệm này đo xem phổi của quý vị hoạt động tốt đến mức nào. Trong các xét nghiệm này, quý vị hít một hơi thật sâu rồi thổi ra nhanh và mạnh hết sức có thể vào một ống. Một chiếc máy nối với ống sẽ đo lượng không khí quý vị có thể thổi ra khỏi phổi và tốc độ thổi.
- Chọc hút dịch màng phổi – Nếu có dịch quanh phổi, bác sĩ có thể cần lấy một ít dịch ra để xét nghiệm. Thủ thuật này được gọi là chọc hút dịch màng phổi. Trong thủ thuật này, bác sĩ dùng kim để lấy một ít dịch từ khoang quanh phổi.
Phơi nhiễm amiăng được điều trị như thế nào?
— Việc điều trị tùy thuộc vào những vấn đề quý vị gặp phải do phơi nhiễm amiăng:
- Bệnh bụi phổi amiăng – Không có phương pháp điều trị đặc hiệu cho bệnh bụi phổi amiăng. Những người mắc bệnh bụi phổi amiăng có thể cảm thấy dễ chịu hơn nếu tham gia phục hồi chức năng hô hấp. Trong chương trình phục hồi chức năng hô hấp, người bệnh được học các bài tập và cách thở giúp làm dịu triệu chứng. Một số người bị bệnh bụi phổi amiăng nặng cần thở oxy.
- Ung thư – Người bị ung thư phổi hoặc u trung biểu mô có thể được phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị.
- Các vấn đề về màng phổi – Việc điều trị tùy thuộc vào loại vấn đề màng phổi mà quý vị mắc phải. Ví dụ, nếu quý vị có dịch quanh phổi, bác sĩ có thể đặt một ống để dẫn lưu dịch. Nếu quý vị bị viêm màng phổi nhưng không có ung thư, quý vị có thể được điều trị bằng thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) như ibuprofen.
Bác sĩ sẽ giúp quý vị quyết định phương pháp điều trị tốt nhất cho loại vấn đề sức khỏe mà quý vị mắc phải.
Tôi có thể tự làm gì không?
— Có. Nếu quý vị hút thuốc, điều quan trọng nhất quý vị có thể làm là BỎ THUỐC LÁ! Không quan trọng quý vị đã hút thuốc bao lâu hay hút nhiều đến mức nào. Hút thuốc cùng với phơi nhiễm amiăng làm tăng nguy cơ ung thư phổi. Bỏ thuốc lá có thể làm giảm nguy cơ này và cải thiện sức khỏe của quý vị.
Điều quan trọng nữa là tránh để bị phơi nhiễm thêm với amiăng. Điều này có thể có nghĩa là phải đeo khẩu trang và mặc quần áo bảo hộ đặc biệt tại nơi làm việc, hoặc thậm chí có thể phải đổi việc. Hãy trao đổi với bác sĩ về vấn đề này để xem công việc hiện tại của quý vị có thể là nguồn phơi nhiễm amiăng hay không.
Hãy tiêm vắc xin cúm hằng năm và hỏi bác sĩ xem quý vị cần những loại vắc xin phế cầu nào. Các bệnh nhiễm trùng như cúm và viêm phổi có thể gây hại rất nhiều cho phổi của quý vị. Điều quan trọng là cố gắng phòng ngừa chúng.
Cảm lạnh hoặc cúm có thể khiến quý vị khó thở hơn. Nếu tình trạng khó thở hoặc ho của quý vị nặng hơn, hãy gọi cho bác sĩ ngay.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu sau khi phơi nhiễm amiăng thì các triệu chứng xuất hiện?
Nhiều người không có triệu chứng gì trong 15 đến 30 năm hoặc lâu hơn. Dấu hiệu đầu tiên thường là khó thở khi gắng sức và nặng dần theo thời gian; sau đó có thể xuất hiện đau ngực, ho hoặc ho ra máu.
