Rối loạn cận giấc ngủ (parasomnia)

Rối loạn cận giấc ngủ (parasomnia)

Rối loạn cận giấc ngủ (parasomnia) là một nhóm các rối loạn giấc ngủ bao gồm những sự kiện hoặc trải nghiệm không mong muốn xảy ra khi quý vị đang đi vào giấc ngủ, đang ngủ hoặc đang thức dậy. Rối loạn cận giấc ngủ có thể bao gồm các cử động, hành vi, cảm xúc, nhận thức hoặc giấc mơ bất thường. Mặc dù các hành vi này có thể phức tạp và trông có vẻ có chủ đích đối với người khác, quý vị có thể vẫn đang ngủ trong lúc xảy ra và không nhớ gì về việc đó. Nếu quý vị bị rối loạn cận giấc ngủ, quý vị có thể thấy khó ngủ trọn đêm.

Khi đến buổi hẹn, hãy mang theo bản mô tả bằng văn bản về những gì xảy ra trong một cơn, cơn xảy ra vào lúc nào trong đêm và mọi chấn thương nếu có. Nếu có người đã chứng kiến một cơn, mô tả của họ có thể hữu ích.

Các loại rối loạn cận giấc ngủ:

• Thức giấc trong trạng thái lú lẫn

Dạng rối loạn cận giấc ngủ này khiến quý vị hành động một cách rất lạ lùng và lú lẫn khi đang thức dậy hoặc ngay sau khi thức dậy. Có vẻ như quý vị không biết mình đang ở đâu hoặc đang làm gì.

• Mộng du

Mộng du là việc rời khỏi giường và đi lại trong khi vẫn đang ngủ. Quý vị có thể tỉnh dậy ở một căn phòng khác hoặc bên ngoài nhà mà không nhớ mình đã đến đó bằng cách nào.

• Hoảng sợ khi ngủ

Hoảng sợ khi ngủ (hay hoảng sợ ban đêm) khiến quý vị thức dậy trong nỗi sợ hãi tột độ mà hầu như không nhớ gì, hoặc nhớ rất ít, về một giấc mơ đáng sợ. Những cơn này có thể khiến quý vị thức dậy với vẻ mặt vô cùng sợ hãi, đá chân, vùng vẫy và tim đập dồn dập.

• Rối loạn ăn trong khi ngủ

Những cơn này xảy ra khi quý vị ăn ngấu nghiến rất nhanh trong lúc chỉ tỉnh một phần. Quý vị có thể chỉ nhớ mơ hồ hoặc hoàn toàn không nhớ gì về việc ăn đó, và thức ăn có thể chứa rất nhiều calo hoặc được kết hợp một cách kỳ lạ.

• Rối loạn hành vi trong giấc ngủ REM

Rối loạn giấc ngủ có thể gây nguy hiểm này là việc hành động theo những giấc mơ sống động trong giai đoạn ngủ cử động mắt nhanh (REM). Quý vị có thể đá, đấm hoặc vung tay chân theo giấc mơ của mình, và các cơn sẽ nặng dần theo thời gian.

• Bóng đè

Bóng đè khiến quý vị không thể cử động cơ thể khi đang đi vào giấc ngủ hoặc khi đang thức dậy. Những cơn này thường kéo dài vài giây hoặc vài phút.

• Ác mộng

Ác mộng thường xuyên khiến quý vị không thể có một đêm ngon giấc được xem là một rối loạn giấc ngủ. Người bị rối loạn ác mộng có thể sợ đi ngủ hoặc khó ngủ lại vì những cơn ác mộng dữ dội.

• Ảo giác khi ngủ

Ảo giác liên quan đến giấc ngủ là những sự việc tưởng tượng nhưng có vẻ rất thật. Chúng thường là ảo giác thị giác nhưng cũng có thể liên quan đến thính giác, xúc giác, vị giác và khứu giác. Quý vị có thể không chắc mình đang thức hay đang ngủ.

• Hội chứng đầu nổ tung

Dạng rối loạn cận giấc ngủ này khiến quý vị nghe thấy một tiếng động lớn tưởng tượng ngay trước khi ngủ thiếp đi hoặc thức dậy. Âm thanh có thể giống như tiếng bom nổ, tiếng chũm chọe va vào nhau hoặc một tiếng nổ lớn nhưng không gây đau. Các cơn có thể gây lo sợ, và người bệnh thường lầm tưởng rằng mình đang bị đột quỵ hoặc có vấn đề về não. Hãy cố gắng ngủ nhiều hơn mỗi đêm để làm giảm các triệu chứng.

• Nói mơ

Nói mơ là hiện tượng thường gặp và thường vô hại. Người nói mơ thường nói to và nội dung khá vô nghĩa. Nói mơ có thể xảy ra riêng lẻ hoặc cũng có thể là một biểu hiện của một rối loạn giấc ngủ khác.

Nguyên nhân gây rối loạn cận giấc ngủ là gì?

Rối loạn cận giấc ngủ xảy ra vì nhiều lý do khác nhau, và việc điều trị bao gồm xác định xem các sự việc này phát sinh từ giấc ngủ không REM hay giấc ngủ REM, và liệu chúng xảy ra một cách tự phát hay được kích hoạt bởi các gián đoạn giấc ngủ khác, chẳng hạn như do ngưng thở khi ngủ hoặc cử động chân trong khi ngủ. Vì lý do này, khảo sát giấc ngủ là một phần quan trọng trong việc đánh giá rối loạn cận giấc ngủ, và ngay cả khi không có hành vi bất thường nào vào đêm khảo sát giấc ngủ, vẫn có những dấu hiệu tinh tế trên kết quả khảo sát giấc ngủ có thể giúp hiểu rõ nguyên nhân của rối loạn cận giấc ngủ.

Có những phương pháp điều trị nào cho rối loạn cận giấc ngủ?

Các rối loạn cận giấc ngủ phát sinh từ giấc ngủ không REM thường bắt đầu từ thời thơ ấu và tiếp tục ở tuổi trưởng thành, nhưng giảm dần tần suất theo tuổi. Thông thường, các rối loạn này có thể giảm đáng kể bằng cách tránh rượu bia và tránh thiếu ngủ, nhưng nếu cần, chúng thường đáp ứng với thuốc. Các rối loạn cận giấc ngủ liên quan đến giấc ngủ REM, chẳng hạn như rối loạn hành vi trong giấc ngủ REM (RBD), thường bắt đầu ở tuổi trung niên hơn. Việc điều trị được cá nhân hóa và bao gồm bảo đảm an toàn cho phòng ngủ, xử lý các nguyên nhân tiềm ẩn và cân nhắc dùng thuốc khi phù hợp. Ngưng thở khi ngủ hoặc cử động chân trong khi ngủ có thể làm nặng thêm cả rối loạn cận giấc ngủ không REM và REM, vì vậy nếu có các tình trạng này, việc điều trị chúng có thể giúp giảm tần suất của rối loạn cận giấc ngủ.