Giãn phế quản ở người lớn

Giãn phế quản là gì?

— Giãn phế quản là một bệnh phổi gây ho (thường có đờm), khó thở và các triệu chứng khác. Ở người mắc bệnh này, các đường thở (những ống phân nhánh dẫn khí trong phổi) rộng hơn bình thường. Điều này dẫn đến tăng tiết đờm, có thể khó khạc ra. Khi đờm ứ đọng trong phổi, người bị giãn phế quản dễ bị nhiễm trùng phổi hoặc viêm phế quản hơn. Giãn phế quản có nhiều nguyên nhân khác nhau. Những nguyên nhân này bao gồm một số bệnh nhiễm trùng hoặc các vấn đề với hệ thống chống nhiễm trùng của cơ thể (gọi là “hệ miễn dịch”). Các bệnh khác có thể gây giãn phế quản bao gồm xơ nang và viêm phổi.

Các triệu chứng của giãn phế quản ở người lớn là gì?

— Các triệu chứng của giãn phế quản có thể bao gồm:

• Ho kéo dài – Cơn ho thường khạc ra đờm đặc, dính. Ho có thể kéo dài nhiều tuần hoặc thậm chí nhiều tháng.
• Khó thở hoặc thở có tiếng rít như huýt sáo (thở khò khè).
• Viêm phế quản hoặc các nhiễm trùng phổi khác xảy ra thường xuyên.
• Ho ra máu – Điều này đôi khi xảy ra với giãn phế quản.
• Đau nhói ngực – Cơn đau có xu hướng nặng hơn khi quý vị hít thở.

Một số bệnh nhân bị giãn phế quản cũng bị viêm xoang mạn tính. Tình trạng này có thể gây nghẹt mũi, đau ở má hoặc trán, và chảy dịch mũi màu vàng hoặc xanh.

Tôi có nên đi khám bác sĩ hoặc điều dưỡng không?

— Có. Hãy gọi cho bác sĩ hoặc điều dưỡng nếu:

• Quý vị ho nhiều hơn bình thường hoặc cơn ho làm phiền quý vị khi ngủ hoặc khi làm các hoạt động khác
• Quý vị bị khó thở hoặc thở có tiếng (thở khò khè)
• Quý vị bị đau ngực mới xuất hiện
• Quý vị ho ra đờm màu vàng đậm hoặc xanh, hoặc đờm đặc, dính mỗi ngày
• Quý vị ho ra máu
• Quý vị bị sốt

Tôi có cần làm xét nghiệm không?

— Bác sĩ hoặc điều dưỡng sẽ tìm hiểu về các triệu chứng của quý vị và thăm khám. Quý vị có thể làm một số hoặc tất cả các xét nghiệm sau:

• Xét nghiệm máu – Những xét nghiệm này có thể giúp tìm nguyên nhân gây giãn phế quản, nếu chưa biết rõ.
• Xét nghiệm trên mẫu đờm quý vị khạc ra (gọi là “cấy đờm”)
• Chụp X-quang ngực
• Chụp CT ngực – Chụp CT là một xét nghiệm hình ảnh tạo ra hình ảnh bên trong cơ thể. Xét nghiệm này có thể cho thấy hình ảnh chi tiết của phổi và đường thở của quý vị. Chụp CT thường cần thiết để biết quý vị có bị giãn phế quản hay không, và để xem những phần nào của phổi bị ảnh hưởng.
• Các xét nghiệm để biết phổi của quý vị hoạt động tốt đến mức nào (“xét nghiệm chức năng hô hấp”)
• Một xét nghiệm gọi là “nội soi phế quản” – Quý vị có thể làm xét nghiệm này nếu quý vị ho ra máu. Trong thủ thuật này, bác sĩ dùng một ống mỏng (gọi là “ống soi phế quản”) để quan sát các đường thở bên trong phổi.

Giãn phế quản ở người lớn được điều trị như thế nào?

— Các bác sĩ có thể đưa ra nhiều phương pháp điều trị khác nhau để giúp giảm triệu chứng và ngăn ngừa các vấn đề khác. Những phương pháp này có thể bao gồm:

• Thuốc để điều trị và phòng ngừa nhiễm trùng phổi, giảm viêm đường thở và giúp làm loãng đờm trong phổi.
• Liệu pháp làm sạch đường thở – Phương pháp này bao gồm làm lỏng đờm trong phổi để quý vị có thể khạc ra dễ dàng hơn. Đôi khi phương pháp này được gọi là “vật lý trị liệu lồng ngực.” Có nhiều hơn 1 cách để thực hiện. Bác sĩ, điều dưỡng hoặc kỹ thuật viên trị liệu có thể hướng dẫn quý vị các cách khác nhau.
• Điều trị để cầm máu trong đường thở – Ho ra nhiều máu có thể đe dọa tính mạng. Các bác sĩ có thể thực hiện một thủ thuật gọi là “thuyên tắc động mạch phế quản” để giúp cầm máu. Trong thủ thuật này, bác sĩ đưa một ống mỏng vào động mạch ở chân và luồn lên phổi. Sau đó bác sĩ dùng các dụng cụ rất nhỏ để bít động mạch ở vùng đang chảy máu.
• Phục hồi chức năng hô hấp – Phương pháp này được gọi tắt là “phục hồi hô hấp”. Trong chương trình phục hồi chức năng hô hấp, quý vị có thể học các cách khác để cải thiện triệu chứng. Điều này bao gồm tìm hiểu thông tin về bệnh phổi của quý vị, học cách tiết kiệm sức lực và tập luyện cùng kỹ thuật viên trị liệu.
• Phẫu thuật – Nếu một phần phổi bị tổn thương hoặc liên tục bị nhiễm trùng, các bác sĩ có thể phẫu thuật để cắt bỏ những vùng bị ảnh hưởng nặng nhất.
• Ghép phổi – Việc này được thực hiện tại một trung tâm ghép tạng. Bác sĩ phẫu thuật thay thế lá phổi bị bệnh của người bệnh bằng lá phổi khỏe mạnh. Ghép phổi chỉ được thực hiện ở những người có bệnh nặng và đáp ứng một số điều kiện nhất định.

Nếu giãn phế quản do một bệnh lý khác gây ra, các bác sĩ sẽ điều trị bệnh lý đó. Điều này có thể giúp cải thiện giãn phế quản.

Tôi có thể tự làm gì cho bệnh giãn phế quản không?

— Nếu quý vị hút thuốc, điều quan trọng nhất quý vị có thể làm là bỏ thuốc. Không quan trọng quý vị đã hút thuốc bao lâu hay hút nhiều đến đâu. Bỏ thuốc có thể làm chậm tiến triển của bệnh và giúp quý vị cảm thấy dễ chịu hơn. Hãy tiêm vắc xin cúm hằng năm và hỏi bác sĩ xem quý vị cần tiêm những loại vắc xin phế cầu nào. Các bệnh nhiễm trùng như cúm và viêm phổi có thể gây hại nặng cho phổi của quý vị.

Câu hỏi thường gặp

Giãn phế quản được chẩn đoán như thế nào?

Thường cần chụp CT ngực để xác nhận giãn phế quản và cho thấy những phần nào của phổi bị ảnh hưởng. Xét nghiệm máu, cấy đờm và xét nghiệm chức năng hô hấp cũng có thể được sắp xếp.