Chứng ngủ rũ

Chứng ngủ rũ là gì?

Chứng ngủ rũ là một rối loạn của não khiến quý vị cảm thấy buồn ngủ hầu hết thời gian. Người bị chứng ngủ rũ đôi khi ngủ thiếp đi đột ngột, ngay cả khi họ không ngờ tới. Họ thậm chí có thể ngủ thiếp đi khi đang giữa chừng các hoạt động, chẳng hạn như đang ăn, đang nói chuyện hoặc đang lái xe. Người ta thường mắc chứng ngủ rũ ở tuổi thiếu niên hoặc đầu độ tuổi 20. Một số người mắc sớm hơn và những người khác mắc muộn hơn. Một khi đã khởi phát, rối loạn này có thể gây khó khăn cho việc làm việc, học tập hoặc thực hiện các hoạt động bình thường khác.

Các triệu chứng của chứng ngủ rũ là gì?

Các triệu chứng có thể bao gồm:

• Cảm thấy buồn ngủ vào ban ngày
• Ngủ thiếp đi đột ngột, thường vào những lúc không thích hợp – Một số người gọi đây là “cơn ngủ đột ngột.”
• Đột ngột ngã xuống, mềm nhũn người hoặc cảm thấy yếu, đặc biệt khi phấn khích, tức giận hoặc cười – Thuật ngữ y khoa cho tình trạng này là “mất trương lực cơ đột ngột (cataplexy).”
• Không thể cử động hoặc nói trong vài khoảnh khắc ngay sau khi thức dậy hoặc ngay trước khi ngủ thiếp đi
• Nhìn thấy, cảm thấy hoặc nghe thấy những thứ không có thật trong vài khoảnh khắc trước khi ngủ thiếp đi hoặc ngay sau khi thức dậy – Điều này có thể đáng sợ và cảm giác rất thật.

Một số người bị chứng ngủ rũ cũng gặp vấn đề về trầm cảm hoặc lo âu. Các triệu chứng trầm cảm bao gồm cảm thấy buồn hầu hết thời gian hoặc mất hứng thú với những việc quý vị từng thích làm. Các triệu chứng lo âu bao gồm cảm thấy lo lắng hầu hết thời gian.

Tôi có nên đi khám bác sĩ không?

Có, nếu quý vị có các triệu chứng của chứng ngủ rũ, hãy đi khám bác sĩ hoặc điều dưỡng. Các triệu chứng có thể nguy hiểm nếu xảy ra khi quý vị đang lái xe hoặc đang làm việc gì đó có thể dẫn đến té ngã hoặc chấn thương. Quý vị cũng nên trao đổi với bác sĩ hoặc điều dưỡng nếu quý vị nghĩ mình có thể bị trầm cảm hoặc lo âu. Có những phương pháp điều trị có thể giúp ích.

Tôi có cần làm xét nghiệm không?

Bác sĩ chuyên khoa giấc ngủ sẽ chọn các xét nghiệm cần thiết sau khi xem xét triệu chứng và tiền sử giấc ngủ của quý vị.

Nếu bác sĩ hoặc điều dưỡng nghi ngờ quý vị bị chứng ngủ rũ, họ có thể chỉ định quý vị làm “khảo sát giấc ngủ”. Để làm khảo sát này, quý vị đến phòng xét nghiệm giấc ngủ, nơi quý vị được kết nối với các máy khác nhau theo dõi nhịp tim, nhịp thở, hoạt động của não và các chức năng khác của cơ thể trong khi quý vị ngủ vào ban đêm. Vài giờ sau khi khảo sát giấc ngủ kết thúc, một xét nghiệm khác được thực hiện, trong đó đèn được vặn mờ, quý vị được ở trong không gian riêng tư và được yêu cầu cố gắng chợp mắt nhiều lần. Người bị chứng ngủ rũ có các kiểu ngủ bất thường khi chợp mắt và vào ban đêm. Những kiểu ngủ bất thường này có thể được phát hiện trong các xét nghiệm đó.

Chứng ngủ rũ được điều trị như thế nào?

Chứng ngủ rũ được điều trị bằng các biện pháp về giấc ngủ và lối sống, và thường bằng thuốc. Người mắc rối loạn này nên:

• Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về những loại thuốc có thể gây buồn ngủ, chẳng hạn như một số thuốc dị ứng, trước khi thay đổi chúng
• Chợp mắt ngay trước các sự kiện quan trọng và vào những giờ đã định trong ngày
• Duy trì lịch ngủ đều đặn
• Đảm bảo ngủ đủ giấc vào ban đêm

Những người vẫn còn rất buồn ngủ dù đã thực hiện những thay đổi này có thể được điều trị bằng thuốc giúp giữ tỉnh táo. Những thuốc này có thể giúp ích, nhưng ngay cả khi được điều trị, người bệnh vẫn có thể cảm thấy buồn ngủ. Đó là lý do vì sao ngay cả những người đang được điều trị cũng phải cẩn thận với các hoạt động mình làm. Ví dụ, lái xe có thể nguy hiểm đối với người bị chứng ngủ rũ. Các thuốc dùng để giúp giữ tỉnh táo đôi khi có thể gây tăng huyết áp, giảm cảm giác thèm ăn và các vấn đề khác. Nếu bác sĩ kê một trong những thuốc này, hãy chắc chắn rằng quý vị hiểu rõ các nguy cơ. Những người bị yếu cơ hoặc mềm nhũn người khi có cảm xúc mạnh cũng có thể được dùng thuốc để giúp cải thiện vấn đề đó.

Tôi có thể tự làm gì để đối phó với chứng ngủ rũ không?

Nếu quý vị bị chứng ngủ rũ, hãy cân nhắc gặp chuyên viên tư vấn tâm lý và cố gắng tìm sự hỗ trợ ở nơi làm việc hoặc trường học. Tình trạng này có thể khiến quý vị cảm thấy buồn, bực bội và xấu hổ. Hơn nữa, những người không hiểu về bệnh này đôi khi có thể đối xử với quý vị như thể quý vị lười biếng hoặc trách quý vị trốn tránh việc này việc khác. Tất cả những điều này có thể khó đối phó, vì vậy có người để trò chuyện sẽ giúp ích.