Ho ra máu (haemoptysis)

Ho ra máu là gì?

Ho ra máu, y khoa gọi là haemoptysis, có thể là ho ra máu đơn thuần hoặc máu lẫn với đờm, có thể xuất hiện dưới dạng vệt máu, màu đỏ hoặc hồng. Máu thường xuất phát từ đường thở hoặc phổi, và nguyên nhân có thể từ viêm phế quản, nhiễm trùng đường hô hấp dưới đến giãn phế quản và, trong một số trường hợp, ung thư ảnh hưởng đến đường thở. Bất kỳ lần ho ra máu nào cũng nên được bác sĩ đánh giá kịp thời.

Khi một người ho ra máu, thường có nghĩa là máu xuất phát từ đường thở hoặc phổi của họ. Trong những trường hợp khác, máu từ mũi, miệng hoặc dạ dày có thể chảy xuống họng và bị ho ra. Người bệnh thường có thể cảm nhận được máu chảy ra từ đâu, nhưng không phải lúc nào cũng vậy.

Nếu một người ho ra nhiều máu, các bác sĩ gọi đó là “ho ra máu lượng lớn.” Đây có thể là một cấp cứu y khoa. Bài viết này bàn về tình trạng ho ra máu không phải là cấp cứu y khoa.

Điều gì khiến người ta ho ra máu?

 — Ở người lớn, có nhiều nguyên nhân gây ho ra máu, nhưng các nguyên nhân thường gặp nhất là:

• Viêm phế quản – Viêm phế quản có nghĩa là tình trạng viêm của các phế quản. Phế quản là các ống dẫn không khí vào phổi. Có 2 loại viêm phế quản. Viêm phế quản “cấp tính” là nhiễm trùng ở phế quản. Viêm phế quản “mạn tính” là tình trạng phế quản bị tổn thương, ví dụ do hút thuốc lá.
• Nhiễm trùng phổi, chẳng hạn như viêm phổi
• Giãn phế quản – Đây là tình trạng đường thở bị tổn thương và dễ bị nhiễm trùng. Bệnh này có nhiều nguyên nhân khác nhau.
• Ung thư ảnh hưởng đến phế quản hoặc đường thở

Ở trẻ em, các nguyên nhân thường gặp nhất gây ho ra máu là:

• Nhiễm trùng phế quản hoặc phổi
• Có dị vật hoặc mẩu thức ăn mắc kẹt trong đường thở. Dị vật có thể mắc kẹt nhiều ngày hoặc nhiều tuần trước khi trẻ bắt đầu ho ra máu.
• Giãn phế quản – Ở trẻ em, tình trạng này thường do “xơ nang,” một bệnh bẩm sinh ở một số trẻ. Xơ nang khiến chất nhầy đặc tích tụ trong phổi, dẫn đến nhiễm trùng phổi thường xuyên.

Tôi có nên gọi cho bác sĩ hoặc điều dưỡng không?

 — Có. Bất cứ khi nào quý vị hoặc con quý vị ho ra máu hoặc đờm lẫn máu, hãy gọi ngay cho bác sĩ hoặc điều dưỡng.

Hãy cho bác sĩ hoặc điều dưỡng biết nếu quý vị nhớ đã thấy con mình bị sặc hoặc hóc thứ gì đó, ngay cả khi việc đó xảy ra nhiều ngày hoặc nhiều tuần trước.

Nếu quý vị ho ra nhiều máu, hoặc ho ra máu kèm khó thở hoặc đau ngực, hãy gọi 000 để gọi xe cứu thương.

Tôi có cần làm xét nghiệm không?

 — Có thể. Bác sĩ hoặc điều dưỡng sẽ hỏi về các triệu chứng của quý vị và thăm khám. Dựa trên các triệu chứng và các yếu tố khác, bác sĩ có thể làm xét nghiệm. Các xét nghiệm này có thể giúp bác sĩ hoặc điều dưỡng tìm ra tại sao quý vị bị chảy máu và máu chảy ra từ đâu.

Các xét nghiệm có thể bao gồm:

• Chụp X-quang ngực
• Xét nghiệm – Có thể bao gồm xét nghiệm máu hoặc mẫu đờm quý vị ho ra.
• Nội soi phế quản – Đây là thủ thuật trong đó bác sĩ dùng một ống mỏng (gọi là “ống soi phế quản”) để quan sát bên trong đường thở của quý vị.
• Chụp CT – Đây là xét nghiệm hình ảnh tạo ra hình ảnh bên trong cơ thể quý vị.

Tôi có thể tự làm gì để ngừng ho ra máu không?

 — Có. Nếu quý vị hút thuốc lá, điều hữu ích nhất quý vị có thể làm là ngừng hút thuốc. Nếu quý vị đang dùng thuốc ngăn hình thành cục máu đông (thuốc “làm loãng máu” hoặc “chống đông máu”), hãy cho bác sĩ hoặc điều dưỡng biết. Bác sĩ có thể thay đổi liều thuốc của quý vị.

Đối với thanh thiếu niên và người lớn có những vệt máu nhỏ trong đờm, bác sĩ có thể đề nghị thử dùng thuốc ho không kê đơn để kiểm soát cơn ho. Nhưng không được cho trẻ nhỏ dùng bất kỳ loại thuốc ho hoặc thuốc cảm nào. Những thuốc này khó có khả năng giúp ích và có thể gây ra tác dụng phụ nghiêm trọng ở trẻ nhỏ.

Ho ra máu được điều trị như thế nào?

 — Nếu các triệu chứng của quý vị nhẹ và kết quả chụp X-quang ngực bình thường, quý vị có thể không cần điều trị.

Nếu quý vị cần điều trị, bác sĩ sẽ điều trị nguyên nhân khiến quý vị ho ra máu. Bác sĩ cũng có thể giúp cầm máu bằng cách:

• Kê thuốc ho để quý vị không bị ho
• Kê thuốc kháng sinh nếu quý vị bị giãn phế quản hoặc nhiễm trùng
• Thực hiện thủ thuật trong khi nội soi phế quản để cầm máu

Câu hỏi thường gặp

Khi nào ho ra máu là trường hợp khẩn cấp?

Hãy luôn liên hệ với bác sĩ nếu quý vị ho ra máu. Hãy gọi 000 để gọi xe cứu thương nếu quý vị ho ra nhiều máu, hoặc ho ra máu kèm khó thở hoặc đau ngực.