Đo hô hấp ký là gì, được thực hiện như thế nào và dùng để làm gì?
Đo hô hấp ký là cách đơn giản, không xâm lấn để đo phổi của quý vị hoạt động tốt đến mức nào. Xét nghiệm ghi lại lượng không khí quý vị có thể thở ra và tốc độ thở ra, giúp bác sĩ chẩn đoán các bệnh như hen suyễn và COPD. Tại Sleep and Lung Care, đo hô hấp ký được Medicare thanh toán toàn bộ (bulk billed) tại cả năm phòng khám của chúng tôi ở Melbourne và bang Victoria, bao gồm Epping, Brunswick và Doncaster East.
Đo hô hấp ký là gì?
Đo hô hấp ký là một xét nghiệm đơn giản và không xâm lấn dùng để đo lượng không khí quý vị có thể hít vào và thở ra, cũng như tốc độ quý vị có thể thở ra. Xét nghiệm đánh giá thể tích và lưu lượng không khí trong phổi, cung cấp những thông tin giá trị về hoạt động của hệ hô hấp của quý vị.
Mục tiêu chính của hô hấp ký là đánh giá sự hiện diện và mức độ nặng của các bệnh ảnh hưởng đến hô hấp. Xét nghiệm có thể xác định tắc nghẽn luồng khí và gợi ý kiểu hạn chế, vốn cần thêm các xét nghiệm khác để xác nhận, bằng cách đo hai chỉ số chính: Dung tích sống gắng sức (FVC) và Thể tích thở ra gắng sức trong một giây (FEV1).
- Dung tích sống gắng sức (FVC): Tổng thể tích khí quý vị có thể thở ra mạnh sau khi hít một hơi thật sâu.
- Thể tích thở ra gắng sức trong một giây (FEV1): Lượng khí quý vị có thể thở ra mạnh trong giây đầu tiên của lần thở ra.
Tỷ số FEV1/FVC giúp xác định tắc nghẽn luồng khí trong các bệnh như hen suyễn và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). Xơ phổi cần các xét nghiệm khác để chẩn đoán.
Đo hô hấp ký được thực hiện như thế nào?
Đo hô hấp ký thường được thực hiện tại phòng khám của bác sĩ hoặc phòng xét nghiệm chức năng hô hấp. Đây là một quy trình đơn giản, thường mất khoảng 15 đến 30 phút. Dưới đây là những gì quý vị có thể mong đợi trong quá trình xét nghiệm:
- Chuẩn bị: Trước khi xét nghiệm, quý vị có thể được yêu cầu tránh ăn quá no hoặc uống rượu bia trong vài giờ. Quý vị cũng có thể cần ngưng dùng bình hít hoặc các thuốc hô hấp khác, tùy theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Quy trình xét nghiệm:
- Quý vị sẽ được ngồi thoải mái, và một kẹp mũi sẽ được đặt lên hai lỗ mũi để ngăn không khí thoát ra qua mũi trong quá trình xét nghiệm.
- Quý vị sẽ được hướng dẫn hít một hơi thật sâu rồi thổi ra mạnh và nhanh hết sức có thể vào máy hô hấp ký (thiết bị ghi lại lượng không khí quý vị thở ra).
- Xét nghiệm có thể được lặp lại nhiều lần để đảm bảo độ chính xác. Kỹ thuật viên sẽ theo dõi nỗ lực của quý vị, và quý vị có thể được yêu cầu thử lại nếu hơi thở ra chưa đủ mạnh hoặc nếu kết quả không nhất quán.
- Chăm sóc sau xét nghiệm: Sau khi xét nghiệm, quý vị có thể trở lại các hoạt động bình thường. Thường không có tác dụng phụ đáng kể, mặc dù một số người có thể cảm thấy hơi choáng váng hoặc mệt sau khi gắng sức trong lúc xét nghiệm.
Đo hô hấp ký được dùng để làm gì?
Đo hô hấp ký chủ yếu được dùng để chẩn đoán và theo dõi điều trị các bệnh phổi. Xét nghiệm hữu ích trong những tình huống sau:
- Chẩn đoán các bệnh hô hấp:
- Hen suyễn: Đo hô hấp ký có thể giúp xác nhận chẩn đoán hen suyễn bằng cách cho thấy tình trạng tắc nghẽn luồng khí cải thiện sau khi dùng thuốc giãn phế quản.
- Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD): Đo hô hấp ký là xét nghiệm thiết yếu để chẩn đoán COPD, một bệnh phổi tiến triển bao gồm khí phế thũng và viêm phế quản mạn tính. Trong COPD, luồng khí bị tắc nghẽn, và đo hô hấp ký sẽ cho thấy tỷ số FEV1/FVC giảm.
- Xơ phổi: Bệnh này làm mô phổi trở nên cứng và có sẹo. Đo hô hấp ký có thể cho thấy thể tích phổi giảm và luồng khí bị suy giảm.
- Các bệnh phổi khác: Đo hô hấp ký có thể đánh giá chức năng phổi trong các bệnh như viêm phế quản và khí phế thũng. Xét nghiệm này không chẩn đoán ung thư phổi.
- Theo dõi tiến triển của bệnh: Đối với bệnh nhân mắc các bệnh hô hấp mạn tính như hen suyễn hoặc COPD, đo hô hấp ký được dùng để theo dõi chức năng phổi theo thời gian. Bằng cách so sánh kết quả ban đầu với các lần xét nghiệm sau, bác sĩ có thể đánh giá bệnh đang được kiểm soát tốt đến đâu hoặc liệu bệnh có đang nặng lên hay không.
- Đánh giá hiệu quả điều trị: Nếu bệnh nhân được kê một loại thuốc mới hoặc một kế hoạch điều trị mới, hô hấp ký có thể giúp xác định liệu việc điều trị có đang cải thiện chức năng phổi hay không. Xét nghiệm này giúp đánh giá hiệu quả của thuốc giãn phế quản, steroid dạng hít hoặc các liệu pháp được kê khác.
- Đánh giá trước phẫu thuật: Đo hô hấp ký thường được thực hiện trước các cuộc phẫu thuật lớn, đặc biệt ở những bệnh nhân có tiền sử bệnh phổi. Xét nghiệm này giúp bác sĩ đánh giá khả năng chịu đựng gây mê và hồi phục sau phẫu thuật của bệnh nhân.
- Đánh giá các bệnh phổi nghề nghiệp: Đo hô hấp ký có thể hữu ích để đánh giá chức năng phổi ở những người tiếp xúc với các chất độc hại tại nơi làm việc, chẳng hạn như bụi, hóa chất hoặc amiăng. Xét nghiệm này giúp phát hiện sớm các bệnh phổi nghề nghiệp.
- Tầm soát để phát hiện sớm: Trong một số trường hợp, hô hấp ký được dùng để tầm soát những người có nguy cơ mắc bệnh phổi. Ví dụ, người hút thuốc trên 40 tuổi có thể được làm hô hấp ký để kiểm tra các dấu hiệu sớm của COPD hoặc các bệnh phổi khác, ngay cả khi họ không có triệu chứng đáng kể.
Kết luận
Đo hô hấp ký là một công cụ quan trọng trong y học hô hấp và giấc ngủ, cung cấp những thông tin vô giá về chức năng phổi và hỗ trợ chẩn đoán cũng như điều trị nhiều bệnh phổi khác nhau. Bằng cách cho thấy chi tiết phổi đang hoạt động tốt đến mức nào, đo hô hấp ký có thể giúp định hướng các quyết định điều trị, theo dõi diễn tiến bệnh và cải thiện việc chăm sóc bệnh nhân nói chung. Dù quý vị đang được đánh giá vì một bệnh mạn tính hay chuẩn bị phẫu thuật, đo hô hấp ký mang lại cách nhanh chóng, không xâm lấn để đánh giá sức khỏe hô hấp của quý vị.
Câu hỏi thường gặp
Đo hô hấp ký có được Medicare thanh toán toàn bộ (bulk billed) không?
Có. Sleep and Lung Care cung cấp các xét nghiệm chức năng hô hấp được Medicare thanh toán toàn bộ (bulk billed), bao gồm đo hô hấp ký, tại các phòng khám của chúng tôi ở bang Victoria. Quý vị sẽ cần giấy giới thiệu từ bác sĩ gia đình hoặc bác sĩ chuyên khoa.
Đo hô hấp ký mất bao lâu?
Hầu hết các lần đo hô hấp ký mất khoảng 15 đến 30 phút. Quý vị thở ra mạnh vào ống ngậm vài lần, và có thể trở lại sinh hoạt bình thường ngay sau đó.
