Xơ phổi vô căn (xơ sẹo phổi)

Xơ phổi vô căn là gì?

Xơ phổi vô căn (IPF) là một bệnh phổi gây ra sẹo, làm cho phổi trở nên cứng và làm giảm lượng oxy đến máu của quý vị. Bệnh thường ảnh hưởng đến người trên 50 tuổi, dẫn đến khó thở khi gắng sức và ho khan. Mặc dù IPF không thể chữa khỏi, các thuốc làm chậm tổn thương phổi, liệu pháp oxy và phục hồi chức năng hô hấp có thể giúp quý vị kiểm soát bệnh.

Những người mắc IPF thường trên 50 tuổi. Đây là một bệnh rất nghiêm trọng, không thể chữa khỏi và nặng dần theo thời gian. Ở một số người, IPF có thể ổn định trong vài năm trước khi nặng hơn, hoặc nặng dần từ từ. Nhưng ở những người khác, bệnh tiến triển nặng nhanh hơn.

Tại sao tôi bị xơ phổi vô căn?

 — Các bác sĩ không biết chính xác IPF bắt đầu như thế nào. Nguy cơ mắc IPF cao hơn ở những người:

• Hút thuốc hoặc từng hút thuốc
• Đã hít phải nhiều hóa chất độc hại hoặc không khí ô nhiễm
• Đã hít phải một số loại bụi nhất định tại nơi làm việc trong thời gian dài
• Có người thân trong gia đình bị xơ phổi

Các triệu chứng của xơ phổi vô căn là gì?

 — IPF có thể bắt đầu rất chậm, nên lúc đầu có thể không gây ra triệu chứng nào. Khi có triệu chứng, các triệu chứng có thể bao gồm:

• Khó thở khi tập thể dục hoặc hoạt động thể chất khác
• Ho khan

Có xét nghiệm nào cho xơ phổi vô căn không?

 — Có. Các bác sĩ có thể thực hiện:

• Xét nghiệm máu để chắc chắn rằng quý vị không mắc một loại bệnh phổi khác – Không có xét nghiệm máu nào cho IPF.
• Các xét nghiệm hô hấp để xem phổi của quý vị hoạt động tốt đến mức nào – Các xét nghiệm hô hấp có thể cho thấy tình trạng khó thở của quý vị là do IPF hay do một bệnh khác như khí phế thũng.
• Một xét nghiệm hình ảnh gọi là “chụp CT” – Xét nghiệm này dùng một loại tia X đặc biệt để tạo ra hình ảnh bên trong cơ thể. Nó có thể cho thấy tổn thương phổi do IPF gây ra.
• Nếu sau khi chụp CT bác sĩ vẫn chưa chắc chắn quý vị có bị IPF hay không, bác sĩ có thể tiến hành sinh thiết phổi. Trong xét nghiệm này, bác sĩ phẫu thuật để lấy một mẫu mô nhỏ từ phổi của quý vị. Một bác sĩ khác sẽ xem xét mẫu mô dưới kính hiển vi để tìm dấu hiệu của IPF.

Xơ phổi vô căn được điều trị như thế nào?

 — Không có phương pháp điều trị nào chữa khỏi IPF. Bệnh thường nặng dần từ từ. Nhưng các bác sĩ có thể điều trị một số triệu chứng. Các phương pháp điều trị này có thể bao gồm:

• Bỏ thuốc lá – Nếu quý vị hút thuốc lá, điều quan trọng nhất quý vị có thể làm là ngừng hút thuốc.
• Vắc xin cúm và phế cầu – Hãy tiêm vắc xin cúm hằng năm và hỏi bác sĩ xem quý vị cần tiêm những loại vắc xin phế cầu nào. Các bệnh nhiễm trùng như cúm và viêm phổi có thể gây hại cho phổi của quý vị. Điều quan trọng là cố gắng phòng ngừa chúng.
• Oxy – Khi IPF nặng hơn, một số người cần thở oxy từ bình oxy mang theo bên mình.
• Phục hồi chức năng hô hấp – Trong chương trình phục hồi chức năng hô hấp, người bệnh học các bài tập và cách thở có thể giúp cải thiện các triệu chứng của IPF.
• Thuốc – Hai loại thuốc đã được chứng minh là làm chậm tổn thương phổi. Nhưng chúng không chữa khỏi IPF.
• Điều trị trào ngược axit – Trào ngược axit là khi axit vốn có trong dạ dày trào ngược lên thực quản. Thực quản là ống dẫn thức ăn từ miệng xuống dạ dày. Những người bị trào ngược axit có thể cần dùng thuốc để điều trị các triệu chứng trào ngược.
• Ghép phổi – Đây là phẫu thuật thay 1 hoặc cả hai lá phổi bị bệnh bằng phổi khỏe mạnh. Phẫu thuật này chỉ được thực hiện nếu người bệnh IPF đáp ứng một số điều kiện nhất định.

IPF đôi khi trở nặng rất nhanh, trong vòng vài ngày đến vài tuần. Nếu điều này xảy ra, quý vị nên báo cho bác sĩ. Các bác sĩ có thể thử điều trị bằng kháng sinh và thuốc steroid. (Những thuốc này không giống với các loại steroid mà một số vận động viên sử dụng bất hợp pháp.)

Câu hỏi thường gặp

Xơ phổi vô căn có chữa khỏi được không?

Không. Hiện chưa có cách chữa khỏi IPF, nhưng thuốc có thể làm chậm tổn thương phổi, và các phương pháp điều trị như oxy, phục hồi chức năng hô hấp và tiêm vắc xin giúp kiểm soát triệu chứng và bảo vệ phổi của quý vị.