Nốt phổi (đốm trên phổi)

Nốt phổi là gì?

— Nốt phổi, còn được gọi là nốt ở phổi, là một “đốm” trên phổi được nhìn thấy trên phim chụp X-quang ngực hoặc chụp CT. Chụp CT là một xét nghiệm hình ảnh tạo ra hình ảnh bên trong cơ thể. Nếu chỉ có 1 đốm, nó được gọi là nốt phổi “đơn” (hay “đơn độc”). Nốt phổi đơn độc thường không gây triệu chứng. Người ta thường phát hiện ra nó sau khi chụp X-quang ngực hoặc chụp CT vì một lý do khác.

Nguyên nhân gây nốt phổi là gì?

— Nốt phổi là do một trong hai nguyên nhân sau:
  • Một tình trạng không phải ung thư – Trong hầu hết các trường hợp, nốt phổi không phải là ung thư. Đó là một khối mô tăng sinh, một vùng nhiễm trùng nhỏ, hoặc một vết sẹo cũ trong phổi. Một số thuật ngữ y khoa cho những tình trạng này bao gồm “u hạt” (granuloma), là một vùng viêm, và “u mô thừa” (hamartoma), là một khối tăng sinh không phải ung thư.
  • Ung thư – Nốt phổi có thể là ung thư phổi, tức là khi các tế bào bình thường trong phổi biến đổi thành tế bào bất thường và phát triển không kiểm soát. Nó cũng có thể là ung thư bắt đầu từ một bộ phận khác của cơ thể rồi lan đến phổi.

Làm thế nào bác sĩ biết được nốt phổi của tôi có phải là ung thư hay không?

— Để giúp xác định điều này, bác sĩ sẽ dựa vào những thông tin sau:
  • Tuổi của quý vị
  • Quý vị có các triệu chứng khác hoặc đã biết mắc bệnh ung thư khác hay không
  • Quý vị có hút thuốc hoặc từng hút thuốc hay không
  • Quý vị có người thân trong gia đình bị ung thư phổi hay không
  • Quý vị có từng làm việc với hoặc gần một vật liệu gọi là amiăng hay không
  • Kích thước và hình dạng của đốm trên phim X-quang hoặc chụp CT
  • Đốm đó có thay đổi theo thời gian hay không – Để biết điều này, bác sĩ sẽ xem lại các phim chụp X-quang ngực và chụp CT cũ mà quý vị có.
Dựa trên những thông tin này, bác sĩ sẽ biết khả năng nốt phổi của quý vị là ung thư ở mức cao, trung bình hay thấp.

Nếu khả năng nốt phổi của tôi là ung thư ở mức cao thì sao?

— Nếu khả năng nốt phổi của quý vị là ung thư ở mức cao, bác sĩ rất có thể sẽ phẫu thuật để cắt bỏ nó. Trước khi phẫu thuật, bác sĩ sẽ chỉ định một xét nghiệm hình ảnh gọi là chụp PET. Với xét nghiệm này, bác sĩ đưa một chất vào tĩnh mạch của quý vị qua một ống mỏng, gọi là “đường truyền tĩnh mạch (IV)”. Sau đó, một máy chụp đặc biệt sẽ chụp hình phổi, gan, não và xương của quý vị. Chụp PET có thể cho thấy ung thư đã lan ra ngoài phổi hay chưa. Cũng trước khi phẫu thuật, quý vị sẽ được xét nghiệm hô hấp để đảm bảo việc cắt bỏ một phần phổi là an toàn. Sau phẫu thuật, bác sĩ sẽ xem xét nốt phổi dưới kính hiển vi để xác định đó có phải là ung thư hay không. Nếu là ung thư, bác sĩ sẽ trao đổi về các xét nghiệm hoặc phương pháp điều trị tiếp theo có thể cần. Nếu không phải ung thư, quý vị có thể sẽ không cần điều trị gì thêm.

Nếu khả năng nốt phổi của tôi là ung thư ở mức trung bình thì sao?

— Nếu có khả năng trung bình rằng nốt phổi của quý vị là ung thư, bác sĩ sẽ tìm hiểu thêm thông tin về nốt phổi đó. Nếu nốt phổi có kích thước từ 8 mm (khoảng 1/3 inch) trở lên, bác sĩ sẽ chỉ định chụp PET hoặc làm sinh thiết. Sinh thiết là một xét nghiệm trong đó bác sĩ lấy một mẫu mô từ nốt phổi. Tùy vào vị trí của nốt phổi trong phổi, bác sĩ có thể đưa một cây kim xuyên qua thành ngực vào nốt phổi. Hoặc bác sĩ có thể đưa một ống mỏng có gắn camera và đèn ở đầu (gọi là “ống nội soi phế quản”) qua miệng hoặc mũi xuống phổi của quý vị để lấy mẫu. Sau khi bác sĩ lấy được mẫu mô từ nốt phổi, một bác sĩ khác sẽ xem mẫu dưới kính hiển vi để xác định có ung thư hay không. Nếu kết quả chụp PET gợi ý ung thư hoặc sinh thiết xác nhận ung thư, bác sĩ có thể sẽ đề nghị phẫu thuật để cắt bỏ nốt phổi. Nếu nốt phổi nhỏ hơn 8 mm (khoảng 1/3 inch), hoặc nếu kết quả chụp PET cho thấy nốt phổi ít có khả năng là ung thư, bác sĩ có thể sẽ đề nghị theo dõi nốt phổi của quý vị. Bác sĩ sẽ chụp CT lại sau 3 đến 6 tháng. Bác sĩ cũng sẽ thu thập thêm thông tin bằng cách thăm khám và chỉ định một số xét nghiệm máu. Các xét nghiệm tiếp theo sẽ dựa trên những kết quả này. Ví dụ, nếu khi thăm khám phát hiện quý vị có hạch bạch huyết lớn (cơ quan hình hạt đậu nằm dưới da), quý vị có thể cần làm thêm các xét nghiệm khác.

Nếu khả năng nốt phổi của tôi là ung thư ở mức thấp thì sao?

— Nếu khả năng nốt phổi của quý vị là ung thư ở mức thấp, bác sĩ sẽ theo dõi nó. Bác sĩ sẽ chỉ định chụp CT lặp lại. Tần suất chụp tùy thuộc vào tình trạng riêng của quý vị. Hầu hết mọi người được chụp CT lặp lại một hoặc hai lần mỗi năm trong tối đa 5 năm. Nếu nốt phổi của quý vị không to lên theo thời gian trên các phim CT lặp lại, thì rất có thể nó không phải là ung thư. Khi đó bác sĩ sẽ ngừng chỉ định chụp CT lặp lại. Nếu nốt phổi của quý vị to lên theo thời gian, bác sĩ có thể sẽ đề nghị phẫu thuật để cắt bỏ nó. Trước khi phẫu thuật, quý vị có thể sẽ được chụp PET và xét nghiệm hô hấp.
Người viết

Dr Bassem Dawood là bác sĩ chuyên khoa hô hấp và giấc ngủ (MBChB (Hons), FRACP) và là bác sĩ trưởng của Sleep and Lung Care, với các lĩnh vực quan tâm đặc biệt là phát hiện sớm và theo dõi ung thư phổi, nốt phổi và siêu âm nội phế quản (EBUS). Bác sĩ khám bệnh tại các phòng khám của Sleep and Lung Care ở Melbourne và làm việc tại Khoa Hô hấp của Northern Hospital.