Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), bao gồm khí phế thũng

COPD là gì?

— COPD là một bệnh phổi khiến việc thở trở nên khó khăn. Ở người bị COPD, đường thở (các ống phân nhánh dẫn không khí trong phổi) bị hẹp lại và tổn thương. Điều này khiến người bệnh cảm thấy hụt hơi và mệt mỏi. COPD có thể là một bệnh nghiêm trọng. Bệnh không thể chữa khỏi và thường nặng dần theo thời gian. Nhưng có những phương pháp điều trị có thể giúp ích. Quý vị có thể đã nghe COPD được gọi là “viêm phế quản mạn tính” hoặc “khí phế thũng”. Đây là các dạng của COPD.

Tại sao tôi bị COPD?

— Nguyên nhân phổ biến nhất của COPD là hút thuốc. Khói thuốc có thể gây tổn thương phổi vĩnh viễn và gây ra COPD. Người ta cũng có thể bị COPD do hít phải khói hoặc khí độc. Trong một số trường hợp hiếm gặp, COPD do một vấn đề di truyền gây ra. Xét nghiệm máu có thể kiểm tra điều này.

Các triệu chứng của COPD là gì?

— Lúc đầu, COPD thường không gây ra triệu chứng. Khi bệnh nặng hơn, nó có thể khiến quý vị:

• Cảm thấy khó thở, đặc biệt là khi đi lại, vận động
• Thở khò khè (phát ra tiếng rít như huýt sáo hoặc tiếng kêu kin kít khi thở)
• Ho và khạc ra đờm (chất nhầy)

Người bị COPD cũng có nguy cơ cao hơn bị:

• Nhiễm trùng, chẳng hạn như viêm phổi
• Ung thư phổi
• Các vấn đề về tim

Có xét nghiệm nào cho COPD không?

— Có. Bác sĩ hoặc điều dưỡng có thể cho quý vị làm một xét nghiệm gọi là “đo hô hấp ký” để kiểm tra COPD. Trong khi đo hô hấp ký, quý vị hít một hơi thật sâu rồi thổi ra nhanh và mạnh hết sức vào một ống. Một máy nối với ống sẽ đo lượng không khí quý vị có thể thổi ra khỏi phổi và tốc độ thổi. Nếu kết quả đo hô hấp ký của quý vị không bình thường, quý vị sẽ được dùng một loại thuốc dạng bình hít để xem hơi thở có cải thiện hay không. Sau đó vài phút, quý vị sẽ đo hô hấp ký lại. Điều này giúp bác sĩ hoặc điều dưỡng tìm hiểu xem vấn đề của quý vị là do COPD hay do một bệnh phổi khác, chẳng hạn như hen suyễn. Đáp ứng với bình hít có thể hỗ trợ việc đánh giá, nhưng bản thân nó không thể phân biệt hen suyễn với COPD. Bác sĩ sẽ diễn giải kết quả cùng với các triệu chứng và bệnh sử của quý vị.

Tôi có cần làm các xét nghiệm khác không?

— Bác sĩ cũng có thể chỉ định các xét nghiệm khác. Các xét nghiệm này có thể kiểm tra xem có vấn đề nào khác ngoài COPD đang gây ra các triệu chứng của quý vị hay không. Chúng cũng có thể tìm một số vấn đề mà COPD có thể dẫn đến. Các xét nghiệm quý vị có thể được làm bao gồm:

• Xét nghiệm máu để tìm một vấn đề di truyền gọi là “thiếu hụt alpha-1 antitrypsin” có thể gây ra COPD.
• Chụp X-quang ngực
• Điện tâm đồ (còn gọi là “ECG”) – Xét nghiệm này đo hoạt động điện của tim quý vị.
• Chụp CT liều thấp – Đây là một xét nghiệm hình ảnh được dùng để tầm soát ung thư phổi. (Các xét nghiệm hình ảnh tạo ra hình ảnh bên trong cơ thể.) Bác sĩ hoặc điều dưỡng có thể đề nghị tầm soát ung thư phổi tùy theo tuổi của quý vị, mức độ hút thuốc trước đây và việc quý vị còn hút thuốc hay không.

Tôi có thể làm gì để cảm thấy dễ chịu hơn không?

— Có. Đây là 2 điều quan trọng quý vị nên làm:

• HÃY BỎ THUỐC LÁ! Nếu quý vị hút thuốc, điều quan trọng nhất quý vị có thể làm cho bệnh COPD của mình là bỏ thuốc lá. Không quan trọng quý vị đã hút thuốc bao lâu hay hút nhiều đến đâu. Bỏ thuốc sẽ làm chậm tiến triển của bệnh và giúp quý vị cảm thấy dễ chịu hơn.
• Tiêm vắc xin cúm hằng năm và hỏi bác sĩ xem quý vị cần tiêm những loại vắc xin phế cầu nào. Các bệnh nhiễm trùng như cúm và viêm phổi có thể gây hại nặng nề cho phổi của quý vị. Điều quan trọng là cố gắng phòng ngừa chúng.

COPD được điều trị như thế nào?

— Có 4 loại điều trị chính cho COPD:

• Thuốc– Có rất nhiều loại thuốc để điều trị COPD. Hầu hết mọi người dùng bình hít giúp mở rộng đường thở hoặc giảm sưng trong đường thở. Thường thì người bệnh cần dùng nhiều hơn một loại bình hít cùng lúc. Quý vị có thể cần uống thuốc steroid dạng viên khi bị đợt bùng phát COPD. Loại thuốc steroid này không phải là loại mà các vận động viên dùng để tăng cơ bắp.
• Oxy– Nếu bệnh nặng hơn, quý vị có thể cần dùng oxy. Bác sĩ hoặc điều dưỡng có thể kiểm tra nồng độ oxy trong máu của quý vị để xem quý vị có cần dùng oxy hay không.
• Phục hồi chức năng hô hấp– Trong chương trình phục hồi chức năng hô hấp, quý vị học cách cải thiện các triệu chứng của mình theo những cách mới. Quý vị học các bài tập và cách thở có thể giúp làm dịu các triệu chứng. Ngay cả khi quý vị không tham gia chương trình phục hồi chức năng hô hấp, việc duy trì vận động cũng có thể giúp ích cho hơi thở của quý vị.
• Phẫu thuật và van nội phế quản– Hiếm khi, những người bị COPD nặng thể khí phế thũng sẽ cần phẫu thuật. Phẫu thuật cắt bỏ những phần phổi bị tổn thương nặng nhất. Phẫu thuật này có thể làm giảm các triệu chứng, nhưng không phải lúc nào cũng có hiệu quả.

Cũng hiếm khi, các bác sĩ sẽ đặt các “van nội phế quản” nhỏ vào các đường thở bị tổn thương. Điều này có thể giúp các phần khỏe mạnh hơn của phổi hoạt động tốt hơn. Các van được đặt bằng một ống mỏng đưa xuống cổ họng của quý vị, gọi là “ống nội soi phế quản”.