Viêm mũi dị ứng

Viêm mũi dị ứng (sốt cỏ khô)

Sốt cỏ khô (viêm mũi dị ứng) là một bệnh lý do dị ứng với các chất hít vào từ không khí. Hầu hết người bị viêm mũi dị ứng bị dị ứng với mạt bụi nhà, phấn hoa, thú nuôi, nấm mốc hoặc kết hợp nhiều thứ trong số này. Viêm mũi dị ứng đôi khi được gọi là ‘sốt cỏ khô’ khi bệnh xảy ra vào những thời điểm trong năm có nhiều phấn hoa trong không khí. Phản ứng dị ứng làm cho bên trong mũi bị kích ứng, sưng lên và nhạy cảm bất thường (bị viêm). Nó cũng ảnh hưởng đến phía sau miệng và họng. Người bị viêm mũi có thể bị nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi và có thể bị ngứa hoặc đau rát ở mũi, họng và mắt. Viêm mũi dị ứng cũng có thể làm rối loạn giấc ngủ và gây khó tập trung khi làm việc hoặc học tập. Khoảng 19% người Úc (gần một trong 5 người) bị viêm mũi dị ứng. Ít nhất ba trong bốn người bị hen suyễn cũng bị viêm mũi dị ứng. Hen suyễn và viêm mũi dị ứng là những bệnh lý có liên quan với nhau. Người bị viêm mũi dị ứng có nguy cơ tiến triển thành hen suyễn cao hơn so với người không bị viêm mũi dị ứng.

Khi đến buổi khám, hãy mang theo tên các loại thuốc xịt mũi, thuốc kháng histamine và bình hít quý vị đang dùng, và ghi lại xem triệu chứng xuất hiện theo mùa hay kéo dài quanh năm.

Viêm mũi dị ứng có thể làm hen suyễn nặng hơn không?

Sốt cỏ khô (viêm mũi dị ứng) có thể làm cho hen suyễn khó kiểm soát hơn. Người bị hen suyễn đồng thời bị viêm mũi dị ứng phải đến bệnh viện hoặc khoa cấp cứu nhiều hơn và nghỉ làm hoặc nghỉ học nhiều hơn so với những người bị hen suyễn khác. Một số người nhận thấy rằng những thứ khởi phát cơn hen suyễn của họ cũng làm cho viêm mũi dị ứng nặng hơn. Những thứ này có thể bao gồm các chất họ bị dị ứng (dị nguyên) hoặc không khí lạnh, khói thuốc lá hoặc các loại khói gây kích ứng khác. Điều trị hiệu quả viêm mũi dị ứng có thể làm giảm khả năng xảy ra các cơn hen suyễn nặng và giúp phổi hoạt động tốt hơn. Người bị viêm mũi dị ứng mà dị ứng với phấn hoa cỏ (ví dụ cỏ ryegrass) có thể lên cơn hen suyễn do giông bão vào mùa xuân. Những cơn này chủ yếu xảy ra vào tháng Mười–tháng Mười Một, ở những nơi có nhiều phấn hoa cỏ (ví dụ phần lớn vùng đông nam nước Úc). Các cơn hen suyễn rất nặng do giông bão khởi phát có nhiều khả năng xảy ra hơn ở những người vừa bị hen suyễn vừa bị viêm mũi dị ứng – đặc biệt nếu hen suyễn của họ không được kiểm soát tốt, hoặc họ không dùng thuốc phòng ngừa hen suyễn đều đặn.

Các triệu chứng của viêm mũi dị ứng là gì?

Hầu hết người bị viêm mũi dị ứng bị nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi. Một số người còn bị hắt hơi và ngứa trong mũi và phía sau họng. Viêm mũi dị ứng cũng có thể làm mắt ngứa, đỏ và chảy nước mắt. Không phải ai bị viêm mũi dị ứng cũng có tất cả các triệu chứng này. Người bị hen suyễn có thể không nhận ra rằng mình cũng bị viêm mũi dị ứng, vì các triệu chứng có thể bị nhầm lẫn với hen suyễn. Vì lý do này, các hướng dẫn dành cho bác sĩ của Úc và quốc tế khuyến nghị rằng người bị hen suyễn nên được kiểm tra viêm mũi dị ứng. Viêm mũi dị ứng có thể xảy ra quanh năm, hoặc chỉ vào những thời điểm nhất định trong năm.

Các triệu chứng viêm mũi dị ứng

Quý vị không nhất thiết phải có tất cả các triệu chứng này mới bị viêm mũi dị ứng:

• Ngứa mũi, chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi
• Ngứa mắt hoặc chảy nước mắt
• Hắt hơi
• Luôn cảm thấy như đang bị cảm lạnh
• Thường xuyên đau họng
• Khàn giọng
• Thở bằng miệng
• Ngáy
• Đau hoặc cảm giác nặng ở mặt
• Thường xuyên đau đầu
• Bị viêm tai giữa nhiều lần
• Liên tục ho để làm thông cổ họng hoặc ho ngay sau khi nằm xuống ngủ
• Hôi miệng
• Ngủ kém hoặc mệt mỏi vào ban ngày
• Có vấn đề về hô hấp ngay cả khi hen suyễn của quý vị được kiểm soát tốt

Bác sĩ của quý vị có thể:

• Đo xem phổi của quý vị hoạt động tốt đến mức nào bằng máy hô hấp ký, hoặc sắp xếp để quý vị làm xét nghiệm này. Nếu quý vị thường tự kiểm tra phổi của mình mỗi ngày bằng dụng cụ đo lưu lượng đỉnh, hãy mang theo kết quả.
• Đề nghị làm xét nghiệm dị ứng – xét nghiệm lẩy da hoặc xét nghiệm máu – hoặc sắp xếp để quý vị được bác sĩ chuyên khoa làm các xét nghiệm này. Các phương pháp khác tự nhận là xét nghiệm dị ứng (ví dụ xét nghiệm độc tế bào với thực phẩm, kinesiology (kiểm tra phản ứng cơ), xét nghiệm Vega, xét nghiệm mạch đập, bấm huyệt phản xạ và phân tích tóc) không phải là xét nghiệm hữu ích và không nên sử dụng.
• Đề nghị quý vị thử dùng thuốc xịt mũi trong vài tuần rồi quay lại tái khám.

Quý vị có thể cần gặp bác sĩ chuyên khoa nếu có bất kỳ triệu chứng nào không điển hình của viêm mũi dị ứng, chẳng hạn như các vấn đề về xoang kéo dài, polyp trong mũi, đau, mất thính lực hoặc mất khứu giác, ho dai dẳng, hoặc nếu chỉ một bên mũi luôn bị nghẹt hoặc chảy máu.

Thuốc xịt mũi corticosteroid

Thuốc xịt mũi chứa các thuốc làm giảm viêm ở niêm mạc mũi (corticosteroid) là phương pháp điều trị hiệu quả nhất cho viêm mũi dị ứng. Thuốc xịt mũi corticosteroid có hiệu quả trong việc kiểm soát ngứa và hắt hơi, chảy nước mũi, nghẹt mũi và các triệu chứng ở mắt (ngứa hoặc chảy nước mắt). Hầu hết người bị viêm mũi dị ứng sẽ được lợi từ việc dùng những thuốc này. Một số thuốc xịt mũi corticosteroid có bán tại các nhà thuốc mà không cần toa bác sĩ. Các loại mạnh hơn cũng có sẵn theo toa. Để đạt kết quả tốt nhất, những thuốc này nên được dùng đều đặn và lâu dài, giống như thuốc phòng ngừa hen suyễn. Thuốc xịt mũi corticosteroid điều trị viêm mũi dị ứng có hồ sơ an toàn tốt khi được dùng theo chỉ dẫn; hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ xem sản phẩm nào phù hợp cho trẻ em. Có thể mất đến 2 tuần để thuốc phát huy hiệu quả đầy đủ. Những người có triệu chứng viêm mũi dị ứng quanh năm có thể cần tiếp tục điều trị vô thời hạn. Hầu hết người bị viêm mũi dị ứng sẽ cần tiếp tục điều trị ít nhất vài tháng mỗi đợt.

Rửa mũi bằng nước muối: Bác sĩ có thể khuyên quý vị dùng dung dịch nước muối (saline) hằng ngày để giúp làm thông mũi và làm dịu niêm mạc mũi. Ống bơm và bình rửa mũi có bán tại các nhà thuốc.

Tránh khói thuốc: Người bị viêm mũi dị ứng không nên hút thuốc và nên tránh khói thuốc lá của người khác. Hút thuốc làm cho hen suyễn và viêm mũi nặng hơn và có thể khiến thuốc không phát huy tác dụng đúng mức. Cháy rừng và khói đốt củi cũng có thể làm nặng thêm viêm mũi dị ứng và hen suyễn.

Tránh các dị nguyên: Bác sĩ có thể giúp quý vị xác định những dị nguyên nào khởi phát viêm mũi dị ứng và hen suyễn của quý vị. Hãy cố gắng tránh các yếu tố gây dị ứng của mình nếu có thể. Xem Tránh các dị nguyên để biết các mẹo hữu ích. Nếu thuốc không làm thông được mũi bị nghẹt nặng, đôi khi bác sĩ có thể đề nghị một phẫu thuật gọi là thu nhỏ cuốn mũi. Phẫu thuật không chữa khỏi viêm mũi nhưng có thể giúp giảm triệu chứng trong những trường hợp nặng.